Overgang van onderneming: wanneer krijg u het “oude” personeel cadeau?

Building_DialogueAanleiding voor dit bericht is een door de Hoge Raad gewezen arrest op 4 april 2014 in de Welkoop ’t Rijpje zaak (ECLI:NL:HR:2014:830). Hoe zat het ook al weer? Op grond van de artt. 7:662 e.v. BW behouden werknemers hun rechten bij overgang van ondernemingen. Is sprake van een overgang van onderneming, dan gaan de rechten en verplichtingen uit de arbeidsovereenkomsten die op dat moment bij de vervreemder bestonden van rechtswege over op de verkrijger. De verkrijger krijgt het “oude” personeel er dan automatisch bij, inclusief alle verplichtingen. Hier zit u als ondernemer vaak niet op te wachten.

Wanneer is er sprake van een overgang van onderneming? Overgang van onderneming wordt in de Nederlandse wetgeving gedefinieerd als “de overgang, ten gevolge van een overeenkomst, een fusie of een splitsing, van een economische eenheid die haar identiteit behoudt”.

De Spijkers-criteria: In de jurisprudentie zijn hiervoor niet-uitputtende criteria ontwikkeld aan de hand waarvan de rechter per concreet geval moet toetsen en vaststellen of sprake is van een overgang van onderneming. Dit zijn de zgn. Spijkers-criteria. De rechter kijkt naar:

– de aard van de betrokken onderneming of vestiging;

– al of niet overdragen van materiële vaste activa;

– de waarde van de immateriële activa;

– het feite dat de nieuwe ondernemer vrijwel al het personeel al dan niet overneemt;

– het al dan niet overdragen van de klantenkring;

– de mate waarin de activiteiten voor en na de overdracht met elkaar overeenkomen; en

– de duur van de eventuele onderbreking.

Deze lijst is niet uitputtend en de rechter moet bij de beoordeling rekening houden met alle feiten en omstandigheden. Van groot belang is dat het begrip overgang van onderneming zeer ruim wordt geïnterpreteerd, nu de wetgeving bedoeld is om werknemers te beschermen. Hoe ruim dit begrip is, wordt duidelijk in de volgende uitspraak van de Hoge Raad.

Op 4 april 2013 heeft de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2014:830,) in de zaak Welkoop ’t Rijpje een uitspraak gedaan conform deze zeer ruime bescherming van de werknemer. De kantonrechter en het Hof hebben volgens de Hoge Raad ten onrechte de overgang van onderneming niet aangenomen en hebben de werknemer hiermee tekort gedaan. De werkneemster is door de Hoge Raad alsnog in het gelijk gesteld. Waar ging de zaak Welkoop ’t Rijpje over?

De feiten: Werkneemster was in dienst bij een derde die een tuincentrum exploiteerde. In dat tuincentrum werden ook dierbenodigdheden verkocht. Werkneemster werkte op deze dierenafdeling. Het tuincentrum ging in 2007 failliet, waarna de huurovereenkomst met de derde eindigde. Na het faillissement van het tuincentrum heeft een van de zoons van de verhuurder van het failliete tuincentrum zijn activiteiten vanuit zijn hengelsportwinkel op het naastgelegen perceel uitgebreid met de verkoop van dierbenodigdheden. Met het oog op die verkoop is werkneemster op 24 januari 2008 in dienst getreden van deze zoon (Zoon A). De arbeidsovereenkomst tussen werkneemster en Zoon A is een aantal malen verlengd. Werkneemster is in juli 2009 arbeidsongeschikt geworden. Het UWV Werkbedrijf heeft Zoon A toestemming voor zover vereist verleend om de arbeidsovereenkomst met werkneemster tegen 1 mei 2010 op te zeggen. Omdat de resultaten van de verkoop van dierbenodigdheden tegenvielen, heeft Zoon A besloten die activiteit te beëindigen. De winkelvoorraad is in 2009 uitverkocht. Die uitverkoop was al bezig toen werkneemster arbeidsongeschikt werd. Zoon B exploiteerde sinds 2005 een bedrijf in camerabeveiligingssystemen, ook op het hiervoor bedoelde terrein van zijn ouders, net als Zoon A. Nadat de huurder van het tuincentrum het tuincentrum  had verlaten, is het pand afgebroken en vervangen door een nieuwe loods. Daarin exploiteert Zoon B sinds 1 oktober 2009 een tuincentrum als franchisenemer van Welkoop. In het tuincentrum worden ook dierbenodigdheden verkocht, die worden ingekocht via de Welkoop-organisatie.

De vordering van werkneemster: Werkneemster vordert een verklaring voor recht dat zij met Zoon B een arbeidsovereenkomst heeft op dezelfde voorwaarden die golden tussen haar en Zoon A, die volgens werkneemster de rechtsvoorganger is van Zoon A. Werkneemster vordert betaling van loon en vakantiegeld tot de datum dat de dienstbetrekking op regelmatige wijze zal zijn beëindigd. Werkneemster heeft aan deze vorderingen ten grondslag gelegd dat zij op 1 oktober 2009 in dienst was van Zoon A, dat Zoon B per 1 oktober 2009 de bedrijfsactiviteiten van Zoon A heeft overgenomen en dat zij sedertdien op grond van art. 7:662 e.v. BW van rechtswege bij Zoon B in dienst is.

Kantonrechter en Hof: er is geen overgang van onderneming Zoon B verweert zich in de procedures en krijgt in twee instanties – kantongerecht en Hof – gelijk: werkneemster is niet van rechtswege bij hem in dienst vanwege een overgang van onderneming. Van een voortzetting van een exploitatie van de onderneming van Zoon A door Zoon B was geen sprake, aldus het kantongerecht en het Hof. Geoordeeld werd dat niet was gebleken dat er voorraden waren overgenomen, terwijl bovendien de winkel van Zoon B in een ander pand was gevestigd en deze een andere winkelinrichting had gelet op de Welkoop-franchiseformule waarvan hij franchisenemer was en waarvan de inkoop dus via Welkoop plaatsvond. Geoordeeld werd dat er geen voortzetting was van de activiteiten van Zoon A.

Hoge Raad: er is wel overgang van onderneming De Hoge Raad stelt vast dat beslissend is of de identiteit van het bedrijf bewaard blijft. Met het oog daarop dient te worden onderzocht, aldus de Hoge Raad, of het gaat om de vervreemding van een lopend bedrijf, hetgeen met name kan blijken uit het feit dat de exploitatie ervan in feite door de nieuwe ondernemer wordt voortgezet of hervat met dezelfde of soortgelijke bedrijfsmiddelen. In dit verband moet rekening worden gehouden met alle feitelijke omstandigheden die de betrokken transactie kenmerken.

De Hoge Raad stelt dan vast dat het Hof zich onvoldoende rekenschap heeft gegeven van de Spijkers-criteria. De Hoge Raad oordeelt dat het enkele feit dat er geen overdracht van activa heeft plaatsgevonden, niet de conclusie rechtvaardigt dat van overgang van een onderneming geen sprake is. Beslissend is volgens de Hoge Raad immers of de identiteit van de onderneming of een onderdeel daarvan behouden is gebleven.

Volgens vaste rechtspraak blijkt het behoud van identiteit met name uit het daadwerkelijk voortzetten of hervatten van dezelfde of soortgelijke activiteiten door de nieuwe ondernemer. De Hoge Raad stelt vast dat het oordeel van het Hof niet kan steunen op zijn vaststelling dat Zoon B zijn winkel in een ander pand exploiteert dan Zoon A, met een andere winkelinrichting, en dat Zoon B als Welkoop-franchisenemer zijn winkel conform de Welkoop-formule heeft ingericht. Vast staat immers, aldus de Hoge Raad, dat de loods waarin Zoon B zijn winkel exploiteert, op het nabijgelegen perceel is gelegen van de winkel van Zoon A . De Hoge Raad stelt vast dat het Hof dit ten onrechte niet heeft meegewogen. De Hoge Raad stelt verder vast dat het Hof ten onrechte geen belang heeft gehecht aan diverse uitingen in de pers en op websites van de zijde van Zoon B en Zoon A en hun ouders – die zich daarin gezamenlijk presenteren als ‘de familie Zoon A’ – de indruk wordt gewekt dat sprake is van voortzetting van het tuincentrum met afdeling dierbenodigdheden – na een tijdelijke sluiting wegens een verbouwing – in gewijzigde vorm. Werkneemster is in oktober 2009 aan derden voorgesteld als toekomstig medewerker van de Welkoop-winkel, en dat personeel van Zoon A wel door Zoon B is overgenomen.

Conclusie: De overgang van onderneming wordt heel snel aangenomen. Indien sprake is van het voortzetten of hervatten van dezelfde of soortgelijke activiteiten door de nieuwe ondernemer wordt geacht dat de werknemers van rechtswege zijn overgegaan naar de nieuwe ondernemer. Heeft u vragen? Belt of mailt u naar 0183-513745 of info@lexwoodlegal.nl 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s