Wanneer mag een bank de uitbetaling van een bankgarantie weigeren?

contractenOp 18 april 2014 heeft de rechtbank Overijssel de Rabobank veroordeeld tot uitbetaling van een door de bank afgegeven bankgarantie. De rechtbank stelt vast dat het beginsel van strikte conformiteit eraan in de weg staat dat de Rabobank inhoudelijk toetst en de bankgarantie uitlegt (ECL:NL:RBOVE:2014:2110). Wanneer mag de bank betaling weigeren?

De feiten

Bouwbedrijf X heeft in opdracht en voor rekening van Stichting Achterhoek VO een school gebouwd te Doetinchem. Voor de realisatie van de gevelconstructie heeft Bouwbedrijf X in onderaanneming Alkondor ingeschakeld. Alkondor heeft het werk in het najaar van 2006 aan Bouwbedrijf X opgeleverd. Bij de oplevering hebben partijen als opleverpunt lekkage aan de gevel genoteerd. Alkondor stelde zich op het standpunt dat de lekkage niet aan haar, maar aan de ontwerpfouten van de architect was te wijten. Zij vraagt begin 2009 om betaling van de laatste termijn van € 119.000,00 van Bouwbedrijf X. Bouwbedrijf X is van mening dat de lekkage wel haar oorzaak (mede) vindt in niet goed en deugdelijk werk van Alkondor, maar gaat desondanks akkoord met de betaling van de laatste termijn aan Alkondor. Bouwbedrijf X stelt hierbij de voorwaarde dat Alkondor ter zekerheid van nakoming van haar verplichtingen een afroepgarantie stelt ter hoogte van de te betalen slottermijn. Alkondor gaat hiermee akkoord en de Rabobank stelt zich vervolgens garant ten behoeve van Bouwbedrijf X tot een bedrag van Euro 115.000. Bouwbedrijf X betaalt de slottermijn aan Alkondor.

De bankgarantie

De tekst van de onherroepelijke afroepbare bankgarantie luidt:

dat de opdrachtgever tot meerdere zekerheid voor de stipte nakoming door de opdrachtnemer van zijn verplichtingen uit bovengenoemde overeenkomsten, een bankgarantie verlangt:

verklaart zich onherroepelijk garant te stellen tegenover de opdrachtgever voor de stipte nakoming door de opdrachtnemer van zijn verplichtingen uit bovengenoemde hoofde, verbindende de ondergetekende zich op eerste schriftelijk verzoek van de opdrachtgever aan deze te zullen voldoen al hetgeen hij ingevolge enige bepalingen van bovengenoemde aannemingsovereenkomsten van de opdrachtnemer verklaart te vorderen te hebben zich door deze tot een maximum bedrag van € 115.000,00 zegge: tweehonderd negenenvijftig duizend eenhonderd tweeëntwintig euro, zulks zonder voorafgaande ingebrekestelling of rechterlijke tussenkomst.

Deze garantie eindigt zodra door de opdrachtgever schriftelijk aan de opdrachtnemer is medegedeeld, dat de opdrachtnemer aan haar verplichtingen heeft voldaan.” .

Vastgestelde uitvoeringsfouten; procedure tussen Bouwbedrijf X en Achterhoek

Achterhoek VO stelt het architectenbureau aansprakelijk op grond van ontwerpfouten en in een gevoerde arbitrageprocedure wordt tussen Achterhoek VO en het architectenbureau een schikking getroffen, waarna Achterhoek VO haar pijlen richt op Bouwbedrijf X aangaande de problematische gevel. Uit een door Achterhoek VO uitgevoerd deskundigenonderzoek blijkt op 17 januari 2014 dat er (ook) sprake is van vermeende uitvoeringsfouten. Achterhoek VO stelt Bouwbedrijf X hiervoor aansprakelijk en de arbitrageprocedure tussen Achterhoek VO en Bouwbedrijf X wordt verder opgetuigd. Bouwbedrijf X stelt Alkondor van deze ontwikkelingen op de hoogte. Alkondor is dan inmiddels geliquideerd. Bouwbedrijf X verzoekt de Rabobank daarop om uitbetaling van de bankgarantie, hetgeen de Rabobank weigert.

Kort geding tegen de Rabobank tot uitbetaling

Bouwbedrijf X start daarop een kort geding bij de rechtbank te Overijssel en vraagt om veroordeling van de Rabobank tot uitbetaling van de bankgarantie. Bouwbedrijf X stelt dat aan de voorwaarden van de bankgarantie is voldaan, en dat de Rabobank ten onrechte weigert uit te keren.

De rechter in kort geding stelt Bouwbedrijf X in het gelijk.

Beginsel van strikte conformiteit

De rechter stelt voorop dat volgens vaste jurisprudentie de drie partijen bij de bankgarantie, te weten opdrachtgever/begunstigde (Bouwbedrijf X), opdrachtnemer (Alkondor) en de bank (Rabobank) er belang bij hebben dat de voorwaarden uit de bankgarantie strikt worden gehanteerd. Het is omwille van de rol van de bankgarantie als zekerheidsdocument in het handelsverkeer, aldus de rechtbank, van belang dat er zo weinig mogelijk discussies ontstaan over de vraag of de bank gehouden is tot uitbetaling over te gaan of niet. Een uitzondering op dit beginsel van strikte conformiteit is volgens de rechtbank echter niet uitgesloten en kan zich op grond van de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid onder meer voordoen in het geval sprake is van bedrog of willekeur aan de zijde van de opdrachtgever.

De vraag waar het in deze procedure om draait is derhalve of sprake is van bedrog of fraude.

De (onterechte) argumenten van de Rabobank

De Rabobank stelt in dit verband dat Alkondor het werk al had opgeleverd en dat de slottermijn al was betaald. Bovendien stond niet vast dat er een claim was, wat de omvang van de schade aan de zijde van het Bouwbedrijf al zou zijn, terwijl verder niet duidelijk is of Bouwbedrijf X daadwerkelijk een vordering heeft op Alkondor, aldus de Rabobank. De rechtbank stelt vast dat deze argumenten niet kunnen leiden tot een gegronde weigering tot uitbetaling van de bankgarantie, al was het maar omdat voorshands aannemelijk is, aldus de rechtbank, dat die schade naar verwachting een veelvoud zou kunnen zijn van het bedrag van de bankgarantie.

De rechtbank stelt verder vast dat de Rabobank niet betrokken is bij de onderliggende verhouding tussen het Bouwbedrijf en Alkondor en in beginsel verplicht noch bevoegd is om onderzoek te doen naar de materiële gegrondheid van de claim. Het voeren van die discussie is voorbehouden aan het Bouwbedrijf en Alkondor als contractspartijen van de aannemingsovereenkomst(en). De Rabobank speelt hierin geen rol volgens de rechtbank. Ook de stelling van de Rabobank dat Alkondor jegens de Rabobank zou hebben verklaard dat sprake is van verjaring, doet niet ter zake. Een beoordeling van een mogelijk beroep op verjaring hoort thuis in de rechtsverhouding tussen Bouwbedrijf en-Alkondor en gaat de Rabobank niet aan. Volgens de rechtbank is van een uitzonderingssituatie geen sprake en dient de Rabobank uit te keren.

Conclusie: een bank dient volgens het beginsel van strikte conformiteit de tekst van de bankgarantie strikt te volgen, en dient uit te keren als aan de voorwaarden is voldaan. De bank heeft daarbij geen ruimte tot uitleg of inhoudelijke beoordeling, tenzij sprake is van uitzonderlijke situaties zoals bedrog of fraude.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s