Voorschot op provisie in agentuurrelaties: Ook verschuldigd wanneer er geen omzet tegenover staat?

contracten

In agentuur relaties wordt veelvuldig gewerkt met voorschotten. In de onderhavige zaak heeft de kantonrechter bepaald dat terugbetaling hiervan – zelfs als er helemaal geen omzet wordt gerealiseerd via de agent – naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar kan zijn. De agent mag de voorschotten houden (ECLI:NL:RBNHO:2014:10666). Wat was er aan de hand?

De exclusieve agentuurovereenkomst

Het incassobureau Van der Vleuten & Van Hooff en Granny Smith hebben op 29 januari 2013 een agentuurovereenkomst gesloten. Op grond van deze overeenkomst bemiddelt Granny Smith op exclusieve basis als agent voor het incassobureau en is het de taak van Granny Smith om opdrachten/klanten binnen te halen voor het incassobureau. Granny Smith krijgt over de door haar binnengehaalde omzet 7% provisie. Maandelijks ontvangt Granny Smith een voorschot op de provisie, welk voorschot hiermee wordt verrekend.

Voorschot op provisie

Over het eerste half jaar heeft Van der Vleuten & Van Hooff Euro 19.965,- aan voorschotten betaald aan Granny Smith. Met ingang van juli 2013 heeft Van der Vleuten & Van Hooff de voorschotbetalingen gestaakt. Volgens het incassobureau werd er geen enkele omzet gerealiseerd door de agent, als gevolg waarvan er ook geen verdere voorschotten betaald hoefden te worden. Geen omzet, geen voorschot, aldus het incassobureau. Van der Vleuten & Van Hooff zegt dan de overeenkomst met onmiddellijke ingang op en maant Granny Smith tot terugbetaling van de reeds betaalde voorschotten.

Geen omzet, geen voorschot?

Granny Smith weigert de ontvangen voorschotten terug te betalen. Het incassobureau legt dan de zaak voor aan de kantonrechter. In de procedure stelt de agent een tegenvordering in: Van der Vleuten & Van Hooff moet ook na 1 juli 2013 de voorschotten betalen, de opzegging met onmiddellijke ingang is onrechtmatig en de overeengekomen opzegtermijn is niet in acht genomen. Van der Vleuten & Van Hooff is hierdoor schadeplichtig en de schade van de agent moet worden begroot op het door de opzegging misgelopen voorschot-provisiebedrag. De vordering van de agent is nog eens Euro 19.000 (voorschot+misgelopen voorschot-provisie over de te korte opzegtermijn).

Doel voorschot op provisie: zekerheid op inkomen voor agent

De kantonrechter stelt allereerst vast dat het in agentuurverhoudingen te betalen voorschot van oudsher wordt gebruikt om te garanderen dat een agent (als Granny Smith) ook in de opstartfase van de beoogde samenwerking van inkomsten verzekerd is. Volgens de kantonrechter is gebleken dat partijen bij het aangaan van de overeenkomst zich van deze bedoeling bewust zijn geweest en om die reden tot bepaling en betaling van een voorschot zijn overgegaan.

Acquisitietraject en opstartfase: geen concrete resultaten, wel recht op provisie

De kantonrechter overweegt dan dat het veroveren van marktaandeel in de branche waarin Van der Vleuten & Van Hooff opereert, niet zonder slag of stoot gaat. Het binnenhalen van klanten is regelmatig een kwestie van lange adem, waarbij het in hoge mate aankomt op het opbouwen van een relatie en het winnen van het vertrouwen van een potentiële opdrachtgever, aldus de rechter. Daarbij komt dat Van der Vleuten & Van Hooff een relatief nieuwe partij is in de regio waarbinnen zich enkele kantoren bevinden met een gevestigde reputatie. In het licht van deze omstandigheden is het volgens de rechter moeilijk te bepalen binnen welke termijn concreet resultaat van de inspanningen van Granny Smith redelijkerwijs te verwachten mocht zijn. Niet gebleken is dat partijen over en weer bij de totstandkoming van de overeenkomst zich hierover jegens elkaar hebben uitgelaten. Ook in het kader van deze procedure hebben partijen hierover geen mededelingen gedaan. Eén en ander afwegend kan volgens de rechtbank niet worden geconcludeerd dat de termijn van januari tot en met juni 2013 in dat kader als te lang moet worden beschouwd, waarmee niet gezegd is dat een situatie waarin voorschotten worden betaald, zonder dat daar een reëel recht op provisie tegenover staat, niet kan blijven voortduren. Met andere woorden: het betalen van een voorschot in een opstartfase is niet ongebruikelijk, noch onredelijk, zelfs als hiertegenover geen reële omzet tegenover staat.

Klagen over uitblijven resultaten; aanpassen regeling

De rechtbank neemt het Van der Vleuten & Van Hooff kwalijk dat zij niet of onvoldoende uiting heeft gegeven aan haar bezorgdheid over het uitblijven van omzet en/of over haar wens om over te gaan tot aanpassing van de voorschotregeling. Nu er niet is geklaagd, mocht Van Vleuten de agentuurovereenkomst ook niet met onmiddellijke ingang beëindigen.

Opgemerkt wordt door de rechtbank dat Granny Smith hierdoor iedere kans is ontnomen om haar resultaten te verbeteren. Dit laatste te meer nu dit alles is aangevangen aan het begin van de vakantieperiode, waarin concrete resultaatsverbetering niet te verwachten is, aldus de rechtbank.
Daarbij komt dat Van der Vleuten & Van Hooff in de maanden april en juli 2013 zonder voorafgaand overleg met Granny Smith een tweetal mensen heeft aangetrokken om zich met acquisitie bezig te houden. Hiermee heeft Van der Vleuten & Van Hooff de activiteiten van Granny Smith doorkruist en is zij tekort geschoten in de nakoming van de overeenkomst. Bovendien bestaat er, volgens de rechter, geen twijfel over dat Granny Smith zich voldoende heeft ingespannen om klanten voor Van der Vleuten & Van Hooff binnen te halen. Evenmin is gebleken dat het uitblijven van een positief resultaat het gevolg is van de wijze van opereren door Granny Smith. De rechter oordeelt dat onder deze omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat Van der Vleuten & Van Hooff aanspraak maakt op terugbetaling van reeds betaalde voorschotten.

Opzegtermijn in acht nemen

Het stond Van der Vleuten & Van Hooff vrij om desgewenst op ieder moment tot beëindiging van de overeenkomst over te gaan, echter wel met inachtneming van de overeengekomen opzegtermijn. De opzegging van 9 oktober 2013 met onmiddellijke ingang is dus onrechtmatig. Bij correcte opzegging zou de overeenkomst per eind november 2013 zijn beëindigd. De schade door de onjuiste opzegging bedraagt daarmee het bedrag van de misgelopen overeengekomen voorschotprovisie.

Conclusie: Het afspreken van een voorschot is niet ongebruikelijk in agentuurrelaties. Volgens de rechtbank is het doel van een voorschot tijdens een opstartperiode het verzekeren van inkomen voor de agent. Gelet op dit doel, is het volgens de rechtbank niet onredelijk om deze voorschotten te moeten betalen, zelfs wanneer hier geen reële omzet tegenover staat. Een dergelijke opstartfase van in dit geval 9 maanden wordt door de rechtbank niet onredelijk geacht. De agent mag de reeds betaalde voorschotten houden én de principaal moet ook gedurende de te korte opzegtermijn nog voorschotten voldoen. Een voor de principaal harde dobber: De principaal moet in totaal Euro 40.000 betalen aan voorschotten terwijl de agent geen Euro omzet heeft gerealiseerd. Het afspreken van voorschotten in opstartfases is daarom niet zonder risico’s: de agent is weliswaar verzekerd van inkomen, maar de principaal heeft niet zonder meer recht op terugbetaling als de resultaten (ernstig) tegenvallen.

Heeft u vragen? Belt of mailt u gerust! 0183 513 745 / Theodora@lexwoodlegal.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s