Algemene voorwaarden in het internationaal zaken doen: Wanneer zijn deze onderdeel van de koopovereenkomst?

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBOVE:2019:2804

Recentelijk stond ik een Grieks bedrijf bij in een internationale handelszaak. Er is geprocedeerd en de zaak is succesvol afgerond. De inzet was het ongedaan maken van een koopovereenkomst en het terugvorderen van de koopprijs. Hierbij was juridisch van belang of het Weens Koopverdrag van toepassing was, dan wel of de werking hiervan door de verkoper was uitgesloten in zijn algemene voorwaarden.

Juridisch was dit van belang omdat de koper, mijn client, dan gemakkelijk(er) zou kunnen ontbinden. De uitkomst van de zaak hing daarom voor een groot deel af van de vraag of de verkoper zijn algemene voorwaarden op juiste wijze van toepassing had verklaard. De toepasselijkheid van algemene voorwaarden bij een internationale koopovereenkomst wordt bepaald door het Weens Koopverdrag. Hier is dat ongunstig afgelopen voor de verkoper. Wat was er aan de hand?

De feiten

Een in het buitenland gevestigde koper kocht van een Nederlands autobedrijf een tweedehands truck. Bij de grens aangekomen werd de truck door de douane in beslag genomen: De koper moest de wagen direct afgeven omdat deze als gestolen stond geregistreerd in het zog. SIS (Schengen Informatiesysteem). De koper was de truck kwijt en moest zich verantwoorden bij de dienstdoende Officier van Justitie.

Ontbinding van de koop mogelijk?

De koper wendt zich dan tot de verkoper en vordert de koopprijs terug. De verkoper weigerde dit. De verkoper stelde dat op grond van het Nederlands recht sprake was van een gave koopovereenkomst en dat zijn eventuele beschikkingsonbevoegdheid gerepareerd werd door de uitzondering genoemd in artikel 3:86 BW: De verkoper had zelf een redelijke prijs betaald én hij zou te goeder trouw zijn geweest op het moment dat hij de truck kocht. Van een toerekenbare tekortkoming was volgens de verkoper geen sprake.

De koper nam hiermee geen genoegen en startte een gerechtelijke procedure. In deze procedure stelde de koper zich op het standpunt dat het Weens Koopverdrag van toepassing was. Op grond van artikel 49 lid 1 Weens Koopverdrag is ontbinding van een koop mogelijk wanneer sprake is van een wezenlijke tekortkoming. Op grond van artikel 25 Weens Koopverdrag is een tekorkoming wezenlijk waneer 1) de schade zodanig is dat de koper op aanmerkelijke wijze wordt onthouden wat hij uit de koop mag verwachten en 2) moeten deze gevolgen voor de verkoper redelijkerwijs voorzienbaar zijn.

Hieraan was voldaan omdat de koper niet over de truck kon beschikken vanwege de inbeslagname én omdat de verkoper wist dat de truck bedoeld was voor export naar het buitenland waarmee de inbeslagname vanwege de SIS melding voorzienbaar was.

Anders dan in het Nederlandse recht is het reparerende element “goede trouw” in het Weens Koopverdrag dus niet relevant. Het speelt geen rol in het bepalen of een tekortkoming “wezenlijk” is.

De verkoper stelde zich in de procedure op het standpunt dat het Weens Koopverdrag niet van toepassing zou zijn omdat de werking hiervan was uitgesloten in zijn algemene voorwaarden. De koper stelde dat deze voorwaarden geen onderdeel van de koopovereenkomst waren en kreeg gelijk.

Criteria toepasselijkheid algemene voorwaarden bij een internationale koop

Artikel 8 Weens Koopverdrag bepaalt dat de algemene voorwaarden van de verkoper alleen deel zijn van een koopovereenkomst wanneer 1) partijen dit tijdens of voorafgaand aan de koop, uitdrukkelijk of stilzwijgend, zijn overeengekomen én 2) de koper een redelijke mogelijkheid heeft gehad om hiervan kennis te nemen. Praktisch gezien betekent dit dat een verwijzing naar de algemene voorwaarden tijdig, helder en begrijpelijk moet zijn voor de koper.

De verkoper had hier weliswaar tijdig zijn algemene voorwaarden van toepassing verklaard, echter de verwijzing was in de Nederlandse taal gesteld. Met de koper was echter in het Engels gecommuniceerd en het stond vast dat de koper de Nederlandse taal niet machtig was. Hierdoor heeft deze koper geen redelijke mogelijkheid gehad om kennis te nemen van de algemene voorwaarden van verkoper en de daarin opgenomen beperkingen. De algemene voorwaarden van verkoper (en alle daarin voor verkoper gunstige bepalingen) waren hiermee van tafel, waaronder dus ook de uitsluiting van het Weens Koopverdrag. De zaak is daarmee inhoudelijk beslecht op basis van door het Weens Koopverdrag.

Het belang van algemene voorwaarden bij het internationaal zaken doen

Het Weens Koopverdrag is onderdeel van het Nederlandse recht en geldt automatisch op een internationale (ver)koop van roerende zaken. Het bevat bepalingen die op onderdelen in belangrijke mate afwijken van het Nederlandse recht. Advocaten plegen de werking van het Weens Koopverdrag in algemene voorwaarden daarom ook uit te sluiten.

Wanneer de algemene voorwaarden echter geen onderdeel zijn van de koop, dan haalt de verkoper het Weens Koopverdrag gewoon weer in huis, én zijn ook alle bepalingen die in het voordeel van de verkoper zijn geschreven (bijv. beperkingen op garanties, beperkingen in de aansprakelijkheid etc.) niet van toepassing.

Het op juiste wijze gebruik maken van algemene voorwaarden in het internationaal zaken doen kan het verschil maken tussen een toewijzend of een afwijzend vonnis. De zaak loopt hier voor de verkoper zuur af: Hij heeft zelf voor de truck moeten betalen, hij moet de koopprijs aan de koper terug betalen en krijgt naar verwachting geen beschikking over de inbeslaggenomen truck.

Heeft u vragen? Belt u mij gerust op 0183-513 745 of 06-46041414