Achteraf je algemene voorwaarden van toepassing verklaren en je aansprakelijkheid beperken?

contracten

Op 9 oktober 2015 heeft de Hoge Raad zich uitgesproken over de vraag of een aansprakelijkheidsbeperking (exoneratie) tussen partijen op geldige wijze was overeengekomen (vindplaats: http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2015:3013). Er was sprake van een mondelinge koopovereenkomst (telefonische bestelling) waarbij koper ten tijde van de levering een afleverbon tekent voor ontvangst van de goederen. Op de afleverbon staat een voorgedrukte exoneratie met daarop een verwijzing naar de algemene voorwaarden van de verkoper. Is dit onderdeel van de overeenkomst tussen partijen?

De achtergrond: Jarenlange zakelijke relatie op basis van vast patroon
MeeGaa heeft in de periode 2006 tot 2009 op regelmatige basis potgrondproducten geleverd aan X. De bestelling geschiedde telefonisch en werd vervolgens door MeeGaa bij X afgeleverd door storting in de voorraadbunker van X . Bij de aflevering namen zowel X als MeeGaa doorgaans een monster van de geleverde grond. In veel gevallen werd door X een afleverbon “voor ontvangst” getekend. Beide partijen behielden een exemplaar van de afleverbon.

De beperking van aansprakelijkheid op de afleverbon en de algemene voorwaarden
De afleverbon vermeldt: “De aansprakelijkheid van de verkoper voor de kwaliteit van de verkochte goederen blijft onder alle omstandigheden beperkt tot ten hoogste het netto in rekening gebrachte factuurbedrag. (…) Op al onze aanbiedingen, leveranties en werkzaamheden zijn van toepassing de Algemene verkoopvoorwaarden van Potgrondfabrikanten, welke voorwaarden zijn gedeponeerd bij de Arrondissementsrechtbank te ‘s-Gravenhage onder nummer 25/2007.”

De claim: Schimmels en paddenstoelen in de potgrond
In augustus 2008 klaagt X mondeling bij MeeGaa over de kwaliteit van geleverde potgrond in juli 2008. De levering uit juli zou problematisch zijn omdat er schimmels en paddenstoelen werden geconstateerd. Het netto factuurbedrag van de problematische levering bedroeg nog geen Euro 4.000,-.
Op zichzelf dus geen ramp, ware het niet dat de kweker de beschimmelde potgrond van MeeGaa (met paddenstoel en al) in de bunker had laten zitten en hier overheen (steeds) nieuwe potgrond had laten storten. X bleek vervolgens dat de gehele voorraad potgrond waterafstotend was geworden als gevolg waarvan X grote schade had geleden. X stelde MeeGaa aansprakelijk, en de schade werd begroot op € 1.800.000,-.

Tot de Hoge Raad en terug
De rechtbank vond het beroep van MeeGaa op de exoneratieclausule (de maximering aansprakelijkheid tot factuurbedrag) gegrond. De rechtbank haalde de heersende leer aan: De hoofdregel is namelijk dat nagekomen verwijzingen naar exoneraties en algemene voorwaarden niet geldig zijn. Hierop is een uitzondering mogelijk, namelijk: TENZIJ de koper het gerechtvaardigd vertrouwen wekt dat hij met deze nagekomen verwijzing akkoord is. En daarvan besluit de rechtbank kan sprake zijn in langlopende leveranciersrelaties. Als je dan als koper niet piept, wek je het vertrouwen dat je akkoord bent met de beperking van aansprakelijkheid en toepasselijkheid van algemene voorwaarden.

De rechtbank vond een beroep op de exoneratie verder ook niet onredelijk, nu deze in de branche van potgrondfabrikanten gebruikelijk was en ook in de algemene voorwaarden van andere potgrondfabrikanten was opgenomen. Nu X een professionele tuinder is, vond de rechtbank de beperking van aansprakelijkheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar.

Het Hof zag het anders en oordeelde dat MeeGaa de overeenkomt niet achteraf mocht wijzigen en motiveerde niet waarom hier niet sprake zou zijn van de uitzondering op de (hoofd)regel.

De Hoge Raad zet dat recht en het Hof wordt teruggefloten. Het Hof had moeten uitleggen waarom “de bestendige vermelding van de exoneratie op de afleverbonnen van een groot aantal eerdere leveranties van potgrond, waartegen door X niet is geprotesteerd, niet kan volgen dat het vertrouwen is gewekt bij MeeGaa dat X als professionele tuinder dit beding accepteerde bij opvolgende leveringen na de betreffende telefonische bestellingen.”

Conclusie: Van belang is dat de algemene voorwaarden voor of tijdens het sluiten van de overeenkomst van toepassing worden verklaard. En dus niet erna. Want dat geeft gedoe. Tot en met de Hoge Raad én terug. Het kan namelijk nog steeds zo zijn dat MeeGaa in de zaak alsnog (mega) onderuit gaat, omdat volgens de stukken er (steeds) een grote sticker zou hebben gezeten op de plaats van de tekst van de exoneratie en verwijzing naar algemene voorwaarden op de afleverbonnen. X zegt daarmee dat die verwijzing helemaal niet leesbaar zou zijn geweest en daar moet dus nu nog op worden geoordeeld (ruim 7 jaren na levering). Van groot belang (juist vanwege de enorme gevolgen) is daarom dat algemene voorwaarden tijdig ter hand worden gesteld: vooraf, niet achteraf. Nagekomen verwijzingen zijn dus te laat. Als de koop telefonisch wordt gesloten, stuur de algemene voorwaarden dan direct mee in een bevestigingsmail. Gebeurt dat niet, dan moet bewezen worden dat sprake is van de uitzondering op de hoofdregel (opgewekt vertrouwen) – en dat is geen garantie op een goede afloop.

Heeft u vragen?  Belt of mailt u dan gerust 0183 513745 / Theodora@lexwoodlegal.nl

Het gebruik van algemene voorwaarden en de Battle of Forms: Welke algemene voorwaarden gelden wanneer beide partijen verwijzen naar eigen algemene voorwaarden?

 

contractenOp 18 maart 2014 heeft het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch (vindplaats: ECLI:NL:GHSHE:2014:748) een uitspraak gedaan over het bekende fenomeen “battle of forms”. Dit betreft de vraag welke algemene voorwaarden van toepassing zijn wanneer beide partijen (aanbieder en acceptant) verwijzen naar de toepasselijkheid van hun eigen algemene voorwaarden. Volgens het geldend recht komt aan de tweede verwijzing naar (eigen) algemene voorwaarden geen werking toe wanneer daarbij niet tevens de toepasselijkheid van de in de eerste verwijzing aangegeven algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen. De vraag die in de onderhavige zaak door het Hof is beantwoord gaat over de invulling van het begrip uitdrukkelijk.

De casus: Buva en VDL sloten met elkaar een koopovereenkomst. Buva kocht producten van VDL (kitkaders) en VDL moest deze producten aan Buva leveren. Er vond een offerte traject plaats welk traject uiteindelijk resulteerde in het plaatsen van een order door Buva bij VDL.

In de offerte van VDL stond vermeld:

“Tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald zijn op al onze offertes en leveringen door onze sektie Metaal van toepassing (…) en door onze sektie Kunststoffen: de Algemene Voorwaarden van de Producenten Vereniging Thermoplasten (PVT) onderdeel van de Federatie NRK (…)”

In de bestelopdracht van Buva stond vermeld:

“(…) Door acceptatie van deze inkoopopdracht verklaart u alleen de BUVA algemene inkoopvoorwaarden, (…) van toepassing te zijn.”

Het geschil: Na levering ontstond tussen partijen een geschil over de kwaliteit geleverde kitkaders van VDL. Buva was van mening dat VDL in haar verplichtingen was tekortgeschoten, en startte een procedure waarbij zij ontbinding van de koopovereenkomst vorderde, terugbetaling van de koopsom van Euro 48.900, en toewijzing eiste van geleden schade groot € 207.570,85. Onderdeel van de rechtsstrijd tussen partijen was o.a. de vraag wiens algemene voorwaarden van toepassing waren. De voorwaarden van Buva of de voorwaarden van VDL? De vraag was van belang omdat de algemene voorwaarden van VDL beperkingen bevatten ter zake de omvang van aansprakelijkheid.

Geldend recht: In het Nederlands recht geldt de vuistregel dat wanneer beide partijen verwijzen naar verschillende algemene voorwaarden, de overeenkomst tot stand komt met toepassing van de algemene voorwaarden van de partij die het eerst naar haar voorwaarden heeft verwezen, tenzij de toepassing van deze (eerste verwijzing naar) algemene voorwaarden bij de aanvaarding van het aanbod uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen door de acceptant. Met andere woorden: degene die het eerst verwijst (bijv. in de offerte) wint, tenzij degene die aanvaardt (degene die de offerte accepteert) de eerste voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wijst.

Wat is uitdrukkelijk?: Volgens vaste rechtspraak moet het uitdrukkelijk van de hand wijzen op een zodanige manier gebeuren dat het de aanbieder niet kan zijn ontgaan. Volgens Buva had zij uitdrukkelijk van de hand gewezen, nu zij niet alleen een zgn. afweerclausule in de algemene voorwaarden had staan, maar nu zij ook de bovenstaande tekst op de bestelopdracht had gedrukt met hetzelfde lettertype en –grootte, waarop bovendien VDL haar goedkeuringsstempel had geplaatst. Dit in tegenstelling, aldus Buva, van VDL die haar verwijzing had opgenomen in een standaardprint in klein, afwijkend lettertype onderaan haar briefpapier.

Het Hof is het niet met Buva eens. Het Het Hof oordeelt dat de verwijzing naar de eigen voorwaarden in de bestelopdracht van Buva een impliciete afwijzing inhoudt van andere algemene voorwaarden dan haar eigen voorwaarden, maar dat het geen uitdrukkelijke afwijzing als bedoeld en vereist in artikel 6:225 lid 3 BW. Wil sprake zijn van een dergelijke uitdrukkelijke afwijzing, dan zal volgens het Hof duidelijk moeten zijn dat andere voorwaarden worden afgewezen en welke voorwaarden worden afgewezen. Aan de precieze plaatsing van het stempel van VDL op de bestelopdracht kan naar het oordeel van het Hof geen zelfstandige betekenis worden toegekend. Met dat stempel is kennelijk een akkoord met de bestelopdracht gegeven.

Conclusie

Het afwijzen van algemene voorwaarden van uw contractuele wederpartij moet uitdrukkelijk plaatsvinden. Een afwijzende clausule in de eigen algemene voorwaarden is volgens vaste rechtspraak onvoldoende. Ook onvoldoende is een standaard tekst op een opdrachtbevestiging waarin u erop wijst dat slechts uw voorwaarden van toepassing zijn. De afwijzing is alleen succesvol indien deze expliciet is, en u de voorwaarden van uw contractuele wederpartij met naam en toenaam noemt en van de hand wijst.

Heeft u vragen over het gebruik van algemene voorwaarden?

Belt of mailt u gerust +31 (0) 183 513745 info@lexwoodlegal.nl